Probiotyki – które szczepy mają udowodnione działanie?

Probiotyki to żywe mikroorganizmy, które – przyjmowane w odpowiednich ilościach – przynoszą korzyści zdrowotne. Jednak kluczowe znaczenie ma nie nazwa preparatu, lecz konkretny szczep. Różne szczepy tego samego gatunku mogą działać zupełnie inaczej, dlatego w badaniach klinicznych zawsze analizuje się pełne oznaczenie, np. Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103).

Poniżej znajdziesz przegląd probiotyków o najlepiej udokumentowanym działaniu, z opisem ich właściwości, dawkami stosowanymi w badaniach i praktycznymi wskazówkami, kiedy warto je rozważyć.

Dlaczego liczy się szczep, a nie sam gatunek?

W obrębie jednego gatunku bakterii może istnieć kilkaset szczepów, różniących się między sobą genomem, metabolizmem i zdolnością kolonizacji jelit. Dlatego:

• Bifidobacterium animalis to nie to samo co Bifidobacterium animalis DN-173 010 (szczep Danone używany w jogurtach),
• Lactobacillus rhamnosus to nie to samo co LGG,
• nie każdy probiotyk „na biegunkę” faktycznie działa w biegunce infekcyjnej.

Wybór probiotyku powinien zawsze opierać się na dowodach klinicznych dotyczących konkretnego szczepu.

Najlepiej przebadane szczepy probiotyczne – lista „złotego standardu”

Lactobacillus rhamnosus GG (ATCC 53103)

Jeden z najlepiej udokumentowanych szczepów.

• skrócenie czasu trwania biegunek wirusowych u dzieci,
• profilaktyka biegunek poantybiotykowych,
• wspomaganie leczenia atopowego zapalenia skóry (AZS),
• korzystny wpływ na mikrobiotę jelitową.

Saccharomyces boulardii CNCM I-745

Nie bakteria, lecz drożdżak probiotyczny. Odporna na działanie antybiotyków.

• skuteczny w biegunce poantybiotykowej i podróżnych,
• redukcja ryzyka nawrotów biegunki po Clostridioides difficile,
• wsparcie w leczeniu biegunek infekcyjnych u dzieci i dorosłych.

Bifidobacterium lactis BB-12

Szczep stosowany w licznych badaniach klinicznych.

• wspiera odporność u dzieci i dorosłych,
• reguluje pracę jelit, pomaga przy zaparciach,
• wsparcie mikrobioty jelitowej u niemowląt.

Bifidobacterium infantis 35624

Znany szczep o potwierdzonym działaniu w IBS (zespole jelita nadwrażliwego).

• redukcja bólu brzucha, wzdęć, dyskomfortu,
• zmniejszenie stanu zapalnego w jelitach.

Lactobacillus plantarum 299v

Szczep często stosowany w preparatach aptecznych.

• poprawa komfortu jelitowego, redukcja wzdęć,
• wspomaganie leczenia IBS,
• korzystny wpływ na wchłanianie żelaza.

Lactobacillus reuteri DSM 17938

Szczep szczególnie dobrze przebadany u niemowląt.

• skrócenie czasu płaczu u dzieci z kolką niemowlęcą,
• łagodny efekt równoważenia mikrobioty,
• może wspierać odporność.

Bifidobacterium breve M-16V

Stosowany m.in. u wcześniaków i niemowląt.

• wspiera dojrzewanie mikrobioty niemowląt,
• zmniejsza ryzyko zapalenia jelit u wcześniaków (NEC),
• wspomaga barierę jelitową.

Lactobacillus acidophilus LA-5 + Bifidobacterium lactis BB-12

Jedno z najlepiej przebadanych połączeń probiotycznych.

• profilaktyka biegunek poantybiotykowych,
• redukcja działań niepożądanych antybiotykoterapii,
• ogólne wsparcie mikrobioty jelitowej.

Najważniejsze probiotyki i ich udowodnione działanie

Kiedy sięgnąć po probiotyk?

Najwięcej dowodów naukowych dotyczy stosowania probiotyków w:

• biegunkach infekcyjnych (szczególnie u dzieci),
• biegunce poantybiotykowej,
• zespole jelita nadwrażliwego (IBS),
• kolce niemowlęcej,
• zaparciach,
• wspieraniu odporności, szczególnie u dzieci.

Jak wybierać probiotyki? Zasady farmaceuty

• patrz na pełne oznaczenie szczepu (np. DSM, ATCC, CNCM),
• upewnij się, że działanie szczepu jest potwierdzone badaniami klinicznymi,
• sprawdź, czy dawka odpowiada tej stosowanej w badaniach (często 1–10 mld CFU dziennie),
• dobierz szczep do problemu – nie istnieje „probiotyk dobry na wszystko”.

Najważniejsze probiotyki to te, których działanie zostało potwierdzone w badaniach klinicznych. Do najlepiej udokumentowanych należą: Lactobacillus rhamnosus GG, Saccharomyces boulardii, Lactobacillus plantarum 299v, Bifidobacterium infantis 35624 i Lactobacillus reuteri DSM 17938. Dobór probiotyku powinien zawsze zależeć od konkretnego problemu zdrowotnego, wieku pacjenta oraz dowodów naukowych dotyczących danego szczepu.

Informacje mają charakter edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.