Ból mięśni i stawów

Co zawierają preparaty na ból mięśni i stawów

Większość leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych dostępnych bez recepty należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). W tej kategorii znajdziesz preparaty zawierające: ketoprofen (np. Ketonal Active 50 mg, Ketonal Sprint 25 mg), diklofenak (np. Dicloziaja 11,6 mg/g żel), meloksykam (Moilec 7,5 mg, Opokan 7,5 mg, Aspicam Bio), naproksen (Aleve 220 mg) oraz ibuprofen (Ibuprom Sport 50 mg/g żel). Dostępne są również preparaty z etofenamatem (żel Difortan).

Oprócz leków OTC, w kategorii dostępne są:

• Kosmetyki apteczne z mentolem (uczucie chłodzenia), kapsaicyną (efekt rozgrzewający) lub kamforą – stosowane miejscowo na skórę,
• Wyroby medyczne – plastry hydrożelowe i kompresy działające termicznie (np. Apap Ice z mentolem),
• Suplementy diety z glukozaminą, chondroityną, kolagenem i witaminą D3 (np. Lyprinol, 4Flex Complex, Artresan Optima).

Witamina D3, dostępna w części suplementów diety, przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania mięśni (zgodnie z rejestrem EFSA). Pozostałe składniki suplementów (glukozamina, chondroityna, wyciąg z małży zielonych) stanowią cenne uzupełnienie codziennej diety osób aktywnych i seniorów.

Jak działają leki na ból mięśni i stawów

Leki z grupy NLPZ (ketoprofen, diklofenak, meloksykam, naproksen, ibuprofen) działają poprzez hamowanie enzymu cyklooksygenazy (COX), co zmniejsza syntezę prostaglandyn – substancji odpowiedzialnych za przewodzenie bólu i stan zapalny. W wyniku tego mechanizmu:

• zmniejsza się intensywność odczuwanego bólu,
• ogranicza się stan zapalny wokół stawów i mięśni,
• często zmniejsza się również towarzyszący obrzęk.

Ketoprofen (np. Ketonal Active) jest wskazany do krótkotrwałego, objawowego leczenia bólu lekkiego do umiarkowanego – w tym bólów mięśniowych i kostno-stawowych. Ibuprofen wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, które zaczyna się zwykle w ciągu około 30 minut od podania.

Preparaty doustne z paracetamolem (niebędącym lekiem z grupy NLPZ) działają głównie przeciwbólowo – bez istotnego działania przeciwzapalnego. Są zwykle dobrze tolerowane przez żołądek.

Kosmetyki i wyroby medyczne z mentolem oraz kapsaicyną działają inaczej niż leki OTC. Mentol aktywuje skórne receptory zimna (TRPM8), wywołując uczucie przyjemnego chłodzenia. Kapsaicyna aktywuje receptory ciepła (TRPV1), wywołując uczucie rozgrzania i miejscowe przekrwienie skóry. Produkty te nie są lekami w rozumieniu Prawa farmaceutycznego i nie posiadają wskazań farmakologicznych.

W jakiej formie są dostępne preparaty na ból mięśni i stawów

W tej kategorii dominują preparaty stosowane miejscowo – bezpośrednio na bolące miejsce. Żele i maści stanowią znaczną część oferty, a uzupełniają je plastry lecznicze, kremy i aerozole.

Żel i maść to często pierwsza forma, po którą sięga się przy bólu po wysiłku, stłuczeniu lub skręceniu. Żel OTC z diklofenakiem lub ibuprofenem wchłania się szybko przez skórę, działając bezpośrednio w miejscu bólu – bez obciążania przewodu pokarmowego. Maść o gęstszej konsystencji pozostaje na skórze dłużej; część maści to kosmetyki rozgrzewające (np. z kapsaicyną lub kamforą) lub leki OTC (np. Bengay z salicylanem metylu i mentolem).

Tabletki, kapsułki i saszetki działają ogólnoustrojowo. Wskazane są przy silniejszym bólu, rozleglejszych zmianach lub gdy preparat miejscowy nie przynosi wystarczającej ulgi. Kapsułki z ketoprofenem i saszetki z deksketoprofenem (Dexak SL) działają szybko, a tabletki z naproksenem (Aleve) charakteryzują się wydłużonym czasem działania. Suplementy diety w kapsułkach (Lyprinol, 4Flex Complex, Artresan) stosuje się regularnie zgodnie z zaleceniami producenta.

Plastry lecznicze z substancją czynną OTC uwalniają lek stopniowo przez kilka do kilkunastu godzin – są dyskretne i wygodne w noszeniu. Plastry termiczne (rozgrzewające i chłodzące) to wyroby medyczne lub kosmetyki działające przez efekt fizyczny (temperaturę), a nie substancję farmakologiczną. Nie należy ich stosować dłużej niż 12 godzin na dobę.

Jak stosować preparaty na ból mięśni i stawów

Sposób stosowania różni się w zależności od klasy produktu i zawartej substancji:

• Leki doustne OTC (ibuprofen, paracetamol, ketoprofen): stosuj wyłącznie wg dawkowania z ulotki dołączonej do opakowania. Nigdy nie przekraczaj maksymalnej dawki dobowej. Leki NLPZ zażywaj po posiłku, co zmniejsza ryzyko podrażnienia żołądka. Przeznaczone są do krótkotrwałego, doraźnego stosowania. Nie należy równocześnie stosować dwóch różnych leków z grupy NLPZ!
• Preparaty miejscowe (żel, maść OTC): nakładaj cienką warstwę na bolące, nieuszkodzone miejsce na skórze i delikatnie wmasowuj do wchłonięcia (zwykle 3–4 razy dziennie). Po aplikacji dokładnie umyj ręce – szczególnie po preparatach rozgrzewających z kapsaicyną. Nie stosuj na rany, błony śluzowe ani w okolicach oczu.
• Plastry: aplikuj na suchą, oczyszczoną skórę w miejscu bólu. Plastry termiczne działają przez kilka godzin – nie nakładaj kilku plastrów jednocześnie w tym samym miejscu. Większość plastrów można docinać do pożądanej wielkości.
• Suplementy diety: przyjmuj regularnie zgodnie z informacją na opakowaniu. Pamiętaj, że suplementy nie zastępują leczenia farmakologicznego ani konsultacji lekarskiej.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Leki OTC bez recepty są przeznaczone do krótkotrwałego, doraźnego łagodzenia bólu o łagodnym do umiarkowanego nasileniu. Konsultacja z lekarzem jest niezbędna, gdy:

• ból nie ustępuje po czasie wskazanym w ulotce pomimo prawidłowego dawkowania,
• bólowi towarzyszy gorączka, znaczny obrzęk lub silne zaczerwienienie stawu,
• ból jest bardzo ostry lub pojawił się nagle w wyniku urazu mechanicznego,
• chorujesz na chorobę wrzodową żołądka, niewydolność nerek, wątroby lub schorzenia układu krążenia (wiele leków NLPZ może być wtedy przeciwwskazanych),
• przyjmujesz inne leki, w szczególności przeciwzakrzepowe (ryzyko interakcji),
• jesteś w ciąży lub karmisz piersią,
• dolegliwości dotyczą dziecka poniżej 12. roku życia,
• ból ma charakter przewlekły (trwa powyżej 3 miesięcy) lub nawracający – może wymagać diagnostyki pod kątem reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) lub zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)